یک فروند زیردریایی خودمختار پیشرفته آمریکایی از نوع REMUS 600، بنا بر اطلاعیه نیروی دریایی سپاه، در تنگه هرمز به دست نیروهای ایرانی افتاده است؛ سامانه‌ای که با توانایی فعالیت در عمق صدها متری، جمع‌آوری داده‌های زیرسطحی و بهره‌گیری از حسگرهای پیشرفته، می‌تواند فراتر از یک «پهپاد زیرآبی» ارزش اطلاعاتی داشته باشد. حالا پرسش اصلی این است: این غنیمت فناورانه چه اطلاعاتی از مأموریت‌های زیرسطحی خود با خود به همراه دارد؟

شکار دومین زهپاد پیشرفته آمریکایی در تنگه هرمز بار دیگر بخشی از توانمندی اطلاعاتی و عملیاتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نبرد پیچیده زیرسطحی را به نمایش گذاشت؛ این‌بار یک فروند REMUS ۶۰۰، از شناورهای خودمختار زیرسطحی پیشرفته آمریکا، به دست رزمندگان سپاه افتاده است.

نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که رزمندگان این نیرو در عملیاتی هماهنگ و پیچیده، با اتکا به اشراف اطلاعاتی و توانمندی‌های جنگ الکترونیک، یک فروند زهپاد آمریکایی از نوع REMUS ۶۰۰ را که در تنگه هرمز فعالیت می‌کرد، به دام انداخته‌اند.

اهمیت این عملیات صرفاً به تصرف یک شناور بدون‌سرنشین محدود نمی‌شود؛ چراکه REMUS ۶۰۰ یک سامانه پیشرفته برای عملیات زیرسطحی، شناسایی، نقشه‌برداری بستر دریا، کشف و طبقه‌بندی مین و جمع‌آوری داده‌های محیطی است و در پیکربندی‌های مختلف می‌تواند به مجموعه‌ای از حسگرها و تجهیزات پیشرفته مجهز شود.

اکنون این سامانه در اختیار متخصصان ایرانی قرار گرفته است؛ موضوعی که می‌تواند از منظر شناخت فناوری، بررسی داده‌های مأموریت و مطالعه شیوه فعالیت سامانه‌های خودمختار زیرسطحی آمریکا اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

REMUS ۶۰۰؛ ربات زیرآبی پیشرفته آمریکایی

REMUS ۶۰۰ یک وسیله زیرسطحی خودمختار یا AUV است که برای انجام مأموریت‌های طولانی‌مدت در زیر آب طراحی شده است. این سامانه می‌تواند تا عمق حدود ۶۰۰ متری فعالیت کند و با استفاده از سامانه‌های ناوبری اینرسی، DVL و موقعیت‌یابی آکوستیکی، بخش مهمی از مسیر مأموریت را بدون نیاز به هدایت لحظه‌به‌لحظه اپراتور طی کند.

این شناور قابلیت حمل انواع حسگرها از جمله سونارهای تصویربرداری، سونارهای جانبی، حسگرهای محیطی، دوربین و تجهیزات تخصصی شناسایی را دارد. همین ویژگی، REMUS ۶۰۰ را به یک پلتفرم مهم برای شناسایی زیرسطحی و جمع‌آوری اطلاعات از محیط دریایی تبدیل کرده است.

در برخی پیکربندی‌های این خانواده، مداومت عملیاتی به ده‌ها ساعت می‌رسد و سامانه می‌تواند مسافت قابل توجهی را در زیر آب طی کند.

REMUS ۶۰۰ یک وسیله نقلیه زیرسطحی خودمختار (AUV/UUV) ساخت Hydroid، از شرکت‌های زیرمجموعه Kongsberg، است که برای انجام مأموریت‌های طولانی‌مدت زیر آب، برداشت داده‌های اقیانوسی، نقشه‌برداری بستر دریا و کاربردهای دفاعی و پژوهشی توسعه یافته است. طراحی آن ماژولار است؛ یعنی مجموعه حسگرها و محموله مأموریتی را می‌توان متناسب با نوع عملیات تغییر داد.

مشخصات فیزیکی و عملکردی

طول : حدود ۳.۲۵ متر

قطر بدنه: ۳۲.۴ سانتی‌متر (۱۲.۷۵ اینچ)

وزن: حدود ۲۴۰ کیلوگرم در پیکربندی پایه؛ بسته به محموله متغیر است

عمق عملیاتی: ۶۰۰ متر

پیکربندی‌های عمیق‌تر : برخی منابع و پیکربندی‌ها ۱۵۰۰ متر را نیز ذکر می‌کنند

سرعت بیشینه: حدود ۵ گره دریایی (۲.۶ m/s)

سرعت مأموریتی معمول: حدود ۳–۴ گره

مداومت: بسته به باتری، سرعت و محموله؛ منابع مختلف حدود ۲۴ تا نزدیک ۷۰ ساعت را برای پیکربندی‌های مختلف گزارش کرده‌اند.

برد حدود: ۲۸۶ مایل دریایی

منبع انرژی: باتری قابل شارژ لیتیوم‌یون

حمل‌ونقل: قابل حمل با تجهیزات پشتیبانی و عموماً نیازمند وسیله نقلیه، شناور برای استقرار.

مشخصات قدیمی‌تر ۲۴ ساعت مداومت را گزارش می‌کنند، در حالی که WHOI برای یک پیکربندی REMUS ۶۰۰ مداومت نزدیک به ۷۰ ساعت را ذکر کرده است؛ بنابراین مداومت یک عدد ثابت برای تمام پیکربندی‌های REMUS ۶۰۰ نیست و به باتری، سرعت، عمق و محموله بستگی دارد.

سامانه‌های ناوبری و کنترل

REMUS ۶۰۰ برای حرکت خودکار و ثبت دقیق مسیر، از ترکیبی از سامانه‌های ناوبری زیر استفاده می‌کند:

INS/ناوبری اینرسیایی

IMU

DVL برای اندازه‌گیری سرعت نسبت به بستر

GPS برای تعیین موقعیت در سطح آب

حسگرهای فشار برای تعیین عمق

سامانه‌های ناوبری و پردازش اختصاصی خانواده REMUS

قابلیت اجرای مأموریت از پیش برنامه‌ریزی‌شده و حرکت خودکار در مسیر تعیین‌شده

حسگرها و محموله‌ها

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های REMUS ۶۰۰، معماری ماژولار محموله است. بنابراین یک REMUS ۶۰۰ الزاماً در تمام مأموریت‌ها مجموعه حسگر یکسانی ندارد. گزینه‌های منتشرشده شامل موارد زیر هستند:

Side-Scan Sonar برای تصویربرداری از بستر

Multibeam Echosounder (MBES) برای برداشت عمق و نقشه‌برداری سه‌بعدی

Synthetic Aperture Sonar (SAS/SSAM) برای تصویربرداری با وضوح بالا

Sub-Bottom Profiler (SBP) برای بررسی لایه‌های زیر بستر

CTD برای اندازه‌گیری رسانایی، دما و عمق

ADCP برای اندازه‌گیری جریان آب

دوربین و سامانه‌های تصویربرداری

مغناطیس‌سنج

حسگرهای محیطی و اقیانوس‌شناسی

سامانه‌های اختصاصی شناسایی و مکان‌یابی اهداف زیرسطحی

برای نمونه، Kongsberg یک پیکربندی REMUS ۶۰۰ مجهز به HISAS ۲۰۴۰ و EM ۲۰۴۰ را برای نقشه‌برداری و تصویربرداری با وضوح بالا ارائه کرده است.